Хаусаа хэнээр бариулах вэ? Гүйцэтгэгч сонгох, гэрээ байгуулахдаа шалгах зүйлс

Хаус барих төсвийн дийлэнх нь ажлын хөлс, материалд зарцуулагддаг бол томоохон эрсдэлийн нэг нь буруу гүйцэтгэгч сонгох явдал. Найдвартай баг сонгож, гэрээгээ зөв байгуулбал хугацаа, мөнгө, мэдрэлээ хэмнэнэ. Энэ нийтлэлд Барилгын тухай хуульд заасан эрх, үүрэг болон barilga.mn-ийн 2026 оны ажлын хөлсний судалгаанд тулгуурлан гүйцэтгэгч сонгох практик алхмуудыг нэгтгэлээ. Хаалтад хуулийн зүйл, заалтын дугаарыг бичсэн.

Хэн барих эрхтэй вэ?

Барилгын ажлын зөвшөөрөл шаардах ангилалд (бага, дунд, өндөр, онцгой төвөгшилтэй) хамаарах барилгын ажлыг барилгын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас олгосон тусгай зөвшөөрөлтэй хуулийн этгээд л гүйцэтгэнэ (18.2, 19.1.2). Зөвшөөрөл шаардахгүй ангиллын барилгыг иргэн өөрөө ч барьж болох боловч норм, нормативын баримт бичгийн шаардлагыг мөрдөх үүрэгтэй (18.3, 40.1.24).

Тусгай зөвшөөрлийг шатлан ахиулж олгодог: эхлээд бага төвөгшилтэй барилгын зөвшөөрөл авч, тухайн чиглэлээр нэгээс доошгүй жил ажиллаж, гүйцэтгэсэн ажлаа тогтоосон хугацаанд тайлагнасан байгууллага дунд төвөгшилтэй барилгын зөвшөөрөл авна. Дунд төвөгшилтэй барилгын зөвшөөрлөөр гурваас доошгүй жил ажиллаж, мөн ажлаа хугацаанд нь тайлагнасан бол өндөр төвөгшилтэй барилгын зөвшөөрөл авах боломжтой (19.3). Тиймээс гүйцэтгэгчийн зөвшөөрлийн хуулбарыг үзэж, таны байшингийн ангиллыг хамарч байгаа эсэхийг шалгаарай. Барилгын ажлын зөвшөөрөл авах хүсэлтэд гүйцэтгэгчийн тусгай зөвшөөрлийг хавсаргадаг (28.3).

Бригад уу, компани уу?

barilga.mn-ийн 2026 оны 9-р сарын 30-ны байдлаарх ажлын хөлсний судалгаагаар дундаж үнэ дараах байдалтай байна (бригад, хувь хүн / байгууллага):

• Барилга угсралт (ерөнхий): м² тутамд 80,000₮ / 110,000₮;
• Суурийн угсралт: м² тутамд 110,000₮ / 145,000₮;
• 25 см тоосгон өрлөг: м² тутамд 35,000₮ / 40,000₮;
• Шавардлага: м² тутамд 22,000₮ / 28,000₮.

Эдгээр нь санамсаргүй түүврээр хамрагдсан байгууллагуудын мэдээллийн арифметик дундаж тул бүх гүйцэтгэгчийг төлөөлөхгүй бөгөөд ажлын цар хүрээ, байршлаас хамаарч бодит үнэ өөр байж болно. Үнийн зөрүүг харьцуулахдаа инженерийн хяналт, баталгаат хугацаа, даатгал үнэд багтсан эсэхийг асуугаарай. Зөвшөөрөл шаардах ангиллын барилгын хувьд сонголт хуулиар тодорхой: тусгай зөвшөөрөлтэй хуулийн этгээд.

Үнийн саналыг хэрхэн харьцуулах вэ?

1. 2–3 гүйцэтгэгчид ижил зураг төсөл, ажлын тоо хэмжээний жагсаалт өгч санал авах. Тэгэхгүй бол хэн хямд болохыг харьцуулах боломжгүй.
2. Ажлын хөлс, материал, тээвэр, механизмын зардлыг тусад нь задлуулах.
3. Саналд юу ороогүйг бичгээр тодруулах: газар шороо, ус зайлуулалт, шугам холболт, лабораторийн шинжилгээ гэх мэт.
4. Хуулиар захиалагч хариуцдаг зардлыг төсөвтөө тусгах: хөндлөнгийн лабораторийн шинжилгээ (37.1.5), зураг төслийн магадлал (37.1.10), ашиглалтад оруулах комиссын ажиллах зардал (37.1.20).
5. Өмнө барьсан байшинг нь очиж үзэж, захиалагчидтай нь ярилцах.

Уулзалтын үеэр асуух асуултууд

• Танай тусгай зөвшөөрөл ямар төвөгшлийн ангиллыг хамардаг вэ, хуулбарыг нь үзүүлж болох уу?
• Талбайг өдөр бүр хэн хариуцах вэ, инженер нь хэн бэ?
• Сүүлийн жилүүдэд ижил төстэй ямар байшин барьсан бэ?
• Материалыг хэн нийлүүлэх, гэрчилгээг нь хэрхэн өгөх вэ?
• Далд ажлын актыг хэзээ, хэн үйлдэх вэ, лабораторийн шинжилгээг хаана хийлгэх вэ?
• Туслан гүйцэтгэгч ажиллуулах уу, даатгалтай юу?

Хариултаа бичгээр, тодорхой өгч чадахгүй байгаа гүйцэтгэгчтэй гэрээ байгуулахаасаа өмнө дахин бодоорой.

Гэрээнд заавал байх ёстой зүйлс

ikon.mn-д 2025 онд нийтлэгдсэн, шинэ орон сууцны захиалгын гэрээний тухай хууль зүйн зөвлөгөөнд гэрээ Иргэний хуулийн ажил гүйцэтгэх гэрээ (343.1), худалдах-худалдан авах гэрээ (243.1)-ний аль нь болох, эсвэл холимог эсэхээс талуудын эрх, үүрэг хамаардгийг онцолжээ. Мөн олон хүн нөгөө талын бэлдсэн гэрээнд хуулийн зөвлөгөө авалгүй гарын үсэг зурдаг гэж анхааруулсан. Энэ санаа хаус бариулах гэрээнд ч хамаатай тул гэрээгээ хуульчаар хянуулах нь зүйтэй. Гэрээндээ дараах зүйлсийг тусгаарай:

• ажлын хамрах хүрээ, хавсралтаар батлагдсан зураг төсөл;
• эхлэх, дуусах хугацаа, үе шатны хуваарь;
• үнэ, төлбөрийг баталгаажсан үе шатны акттай уялдуулсан хуваарь;
• материалыг хэн нийлүүлэх, гарал үүсэл, тохирлын гэрчилгээтэй байх шаардлага (40.1.20);
• хийц, бүтээцийн даацын бат бэхийг үе шат бүрд лабораторийн шинжилгээгээр баталгаажуулах (40.1.12);
• туслан гүйцэтгэгчийн ажлын үр дүн, эрсдэлийг ерөнхий гүйцэтгэгч захиалагчийн өмнө хариуцах (40.1.18);
• зураг өөрчлөгдвөл гүйцэтгэлийн зураг хийх журам (40.1.17); захиалагч ч зохиогчийн зөвшөөрөлгүйгээр зураг төслийг өөрчилж болохгүй (37.4);
• ашиглалтад зүгшрүүлэх, тохируулах хугацаанд гүйцэтгэгчийн буруугаас гарсан хохирлын хариуцлага (40.1.8), даатгал (40.1.21);
• маргаан шийдвэрлэх журам.

Ажлын явцад хяналтаа хэрхэн тавих вэ?

Захиалагч ажлын гүйцэтгэлд хяналт тавьж, фото зургаар баримтжуулж, ил, далд ажлын актыг баталгаажуулах үүрэгтэй (37.1.19). Суурийн арматур, далд шугамыг бетон, шавардлагаар хаахаас өмнө заавал шалгуулж, акт үйлдээрэй. Гүйцэтгэгч барилгын үйл ажиллагаанд оролцогчдын төлөөллийг талбайд чөлөөтэй нэвтрүүлж, баримт бичигтэй танилцуулах үүрэгтэй (40.1.7). Цаг гаргаж чадахгүй бол захиалагч өөрийн чиг үүргийг гэрээгээр зөвлөх мэргэжилтэн, мэргэжлийн байгууллагаар төлөөлүүлж болно (37.2).

Анхааруулах дохионууд

• Бичгээр гэрээ хийхээс татгалзах, тусгай зөвшөөрлөө үзүүлэхгүй байх.
• «Зураггүй ч барьчихна» гэх. Хууль барилгын ажлыг зураг төсөлгүйгээр гүйцэтгэхийг хориглодог (40.2).
• Гэрчилгээгүй материал санал болгох, хэв хашмалын тулаасанд мод хэрэглэх. Хоёулаа хуулиар хориотой (40.3).
• Ажил эхлээгүй байхад нийт төлбөрөө урьдчилж авахыг шаардах.

Дүгнэлт

1. Байшингийнхаа ангиллыг тодорхойл.
2. Гүйцэтгэгчийн тусгай зөвшөөрөл, туршлагыг шалга.
3. Ижил зураг дээр 2–3 санал аваад задлан харьцуул.
4. Гэрээгээ хуульчаар хянуул.
5. Төлбөрөө актаар баталгаажсан үе шаттай уялдуул.

Материалаа өөрөө нийлүүлэх бол гарал үүсэл, тохирлын гэрчилгээг «Барилгачин» худалдааны төв болон capital.mn дээрх нийлүүлэгчдээс асууж, харьцуулаарай.

Эх сурвалж

• Барилгын тухай хууль (шинэчилсэн найруулга), parliament.mn
• ЗӨВЛӨГӨӨ 1: Та шинэ орон сууцны захиалга өгөх гэж байна уу?, ikon.mn (2025.04.02)
• Ажил гүйцэтгэлийн үнэ ханшийн судалгаа 2026 оны 10 сар, barilga.mn (2026.10.22)