Усны шугам хөлдөхөөс хэрхэн сэргийлэх, хөлдвөл яаж аюулгүй гэсгээх вэ

Хүйтэн өвөлтэй манай оронд усны шугам хөлдөх нь зөвхөн усгүй үлдэх асуудал биш. Ус хөлдөхдөө тэлж хоолойг хагалдаг бөгөөд гэсэх үед гэр, тавилга, цахилгааны утсыг усанд автуулж болно. Ялангуяа гэр хорооллын амины байшин, халаалтгүй зоорь, гараж, хашааны угаалгын өрөөтэй айлд эрсдэл өндөр. Канадын Линкольн хотын захиргаа, Америкийн Улаан загалмайн нийгэмлэг, АНУ-ын Хэрэглэгчийн бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлын комиссын зөвлөмжүүдийг манай нөхцөлд тохируулан нэгтгэлээ.

Аль шугам эхэлж хөлддөг вэ

• Гадна хананы дагуу эсвэл хананы дотуур явсан хоолой.
• Суурийг нэвтлэн байшинд орж ирэх хэсэг.
• Халаалтгүй зоорь, дээврийн хөндий, гараж, угаалтуурын доорх шүүгээ.
• Гадна талын усны цорго. Линкольн хотын захиргааны мэдээллээр эдгээр нь хамгийн түрүүнд хөлддөг.

Бостон Глоуб сонинд иш татсан мэргэжилтний хэлснээр ганц өдрийн хүйтрэлт ихэвчлэн хоолойг хөлдөөдөггүй, харин хоолой руу хүйтэн агаар үлээж байвал асуудал хурдан үүсдэг.

Өвөл эхлэхээс өмнө

1. Гол хаалтаа ол. Байшингийн усны гол хаалт (кран) хаана байгаа, хэрхэн хаадгийг гэрийнхэн бүгд мэдэж байх хэрэгтэй. Хоолой хагарвал хамгийн түрүүнд үүнийг хаана.
2. Хоолойг дулаал. Эрсдэлтэй хэсгийн хоолойг зориулалтын хөөсөн бүрээсээр бүрэх. Улаан загалмайн зөвлөмжид хүйтэн ховор, удаан үргэлжилдэггүй нутагт 6 мм орчим зузаан сонины цаас ч мэдэгдэхүйц хамгаална гэсэн байдаг ч манай хүйтэнд энэ бол зөвхөн түр арга.
3. Сийгэлтийг бөглө. Хоолой, цахилгааны утас, цонх, хаалганы орчмын завсраар орж ирэх хүйтэн агаарыг битүүмжил.
4. Гадна цоргоо хоосол. Гадна цорго руу явах шугамыг дотроос нь хааж, услах хоолойгоо (шланк) салгаж хадгал. Дараа нь гадна цоргыг нээж, шугамд үлдсэн усыг гоожуулж хоосол. Улаан загалмайн зөвлөснөөр гадна цоргыг нээлттэй үлдээвэл хоолойд үлдсэн бага зэргийн ус хөлдөхдөө хоолойг хагалахгүй тэлэх зайтай болно.
5. Ус нөөцлөх сав, шугамаа халаалттай хэсэгт байлга. Гэр хорооллын байшинд ус нөөцлөх сав, түүнд холбогдох шугамыг халаалттай өрөөнд байрлуулах нь хамгийн найдвартай.

Халаагч кабель: тустай ч болгоомжтой

Хоолойд ороодог халаагч кабель (тууз) хөлдөлтөөс сайн хамгаалдаг ч буруу хэрэглэвэл гал гаргаж болзошгүй. АНУ-ын Хэрэглэгчийн бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлын комисс (CPSC) дараах зүйлийг зөвлөдөг:

• Намар бүр кабелийг залгуураас салгаад, бүх уртын дагуу тусгаарлагч нь хагарсан, түлэгдсэн, утас нь ил гарсан эсэхийг шалга. Ийм гэмтэл байвал тэр даруй соль.
• Хоолойн диаметр, уртад тохирсон кабель худалдан ав, үйлдвэрлэгчийн зааврыг мөрд. Улаан загалмай аюулгүй байдлын гэрчилгээтэй бүтээгдэхүүн сонгохыг зөвлөдөг.
• Заавар зөвшөөрөөгүй бол кабелийг хоолой дээр давхарлан бүү ороо.
• Кабелийг хоолойн дулаалгын дээгүүр бус, шууд хоолой дээр нь тавь.
• Кабелийн дээгүүр дулаалга зөвхөн үйлдвэрлэгч зөвлөсөн тохиолдолд, тэгэхдээ шилэн хөвөн шиг шатдаггүй материалаар хийнэ.

Өөрөө шалгаж чадахгүй бол мэргэжлийн цахилгаанчинд хандаарай.

Хүйтрэлтийн үед

• Халаалтаа өдөр, шөнөгүй нэг түвшинд барь.
• Гаражаар усны шугам явдаг бол гаражийн хаалгыг хаалттай байлга.
• Гадна хананд ойр угаалтуурын доорх шүүгээний хаалгыг нээж, хоолойд дулаан агаар хүргэ. Тэнд хадгалдаг ахуйн химийн бодисыг хүүхдээс хол байлга.
• Ил хоолойтой цоргоноос хүйтэн усыг дусал дуслаар гоожуул. Урсаж буй ус хөлдөхөд хэцүү.
• Гэрээсээ удаан хугацаагаар гарах бол халаалтыг унтраахгүй. Улаан загалмай 55°F буюу ойролцоогоор 13°C-аас доош буулгахгүй байхыг зөвлөдөг.

Шугам хөлдсөн бол: аюулгүй гэсгээх

Цоргыг онгойлгоход ус огт гарахгүй эсвэл дуслаар л гоожвол шугам хөлдсөн байх магадлалтай.

1. Цоргыг нээлттэй байлга. Хайлсан ус урсах нь мөсийг хурдан хайлуулна.
2. Хөлдсөн хэсгийг аажмаар халаа: үс хатаагч, цахилгаан халаагч дэвсгэр, халуун усанд дэвтээсэн алчуур хэрэглэж болно.
3. Хэзээ ч ил гал бүү хэрэглэ. Линкольн хотын захиргаа гагнуурын лампаар хоолой гэсгээх нь гал түймрийн аюултай гэж анхааруулдаг. Керосин, пропан халаагуур, нүүрсэн зуух ч хэрэглэж болохгүй; битүү өрөөнд эдгээр нь угаарын хийн хордлогын эрсдэл дагуулдаг.
4. Цахилгаан хэрэгслийг хараа хяналтгүй бүү орхи, ус тогтсон газар бүү хэрэглэ.
5. Ус бүрэн даралтаараа урсах хүртэл халаа. Канадын Линкольн хотын захиргааны мэдээллээр гаднах хүйтэн, хоолой хэр зэрэг хөлдсөнөөс хамаарч энэ нь 1–6 цаг үргэлжилж болно.
6. Бусад цоргыг шалга. Нэг хоолой хөлдсөн бол бусад нь ч хөлдсөн байж болно.
7. Гэсгээсний дараа усыг аажмаар нээж, хагарал, гоожилт байгаа эсэхийг шалга.
8. Хөлдсөн хэсгийг олж, хүрч чадахгүй бол сантехникч дууд.

Хоолой хагарвал

• Тэр даруй гол хаалтаа хааж, засвар дуустал бүү нээ.
• Ус залгуур, утсанд хүрсэн бол тухайн хэсгийн цахилгааныг салга, ус тогтсон газар цахилгаан хэрэгсэл бүү хэрэглэ.
• Гэмтсэн хэсгийг мэргэжлийн хүнээр солиул.

Шалгах хуудас

• Гол хаалт хаана байгааг мэдэх үү?
• Гадна хана, зоорь, гаражаар явсан хоолой дулаалгатай юу?
• Гадна цорго хоосон, услах хоолой салгасан уу?
• Халаагч кабель гэмтэлгүй, зааврын дагуу суурилуулсан уу?
• Ус нөөцлөх сав халаалттай хэсэгт байгаа юу?
• Удаан гарахдаа халаалтыг унтраахгүй байхаар төлөвлөсөн үү?

Хоолойн дулаалгын бүрээс, халаагч кабель, хаалт зэргийг «Барилгачин» худалдааны төв болон capital.mn-ээс олж болно.

Эх сурвалж

• Prevent or Thaw Frozen Pipes (Town of Lincoln, Canada)
• Red Cross safety tips for frozen pipes (Auburn Reporter, 2009)
• Inspect Heat Tapes, Cables As You Winterize Your Home (U.S. CPSC, 1989)
• How to prevent pipes from freezing in your home during the extreme cold (The Boston Globe, 2023)