Суурь, шалны бетон ба арматурыг хэрхэн тооцох вэ: м³-ээс тонн хүртэл

Бетон захиалах өдөр «хүрэлцэх болов уу» гэж санаа зовох нь элбэг. Дутвал цутгалт тасарч, илүү гарвал мөнгө тань машинтайгаа буцна. Арматурыг ч мөн адил зураг дээр метрээр өгдөг атлаа тонноор худалддаг тул хөрвүүлэх аргаа мэдэх хэрэгтэй. Энэ нийтлэлд суурь, шалны бетон, арматурын хэрэгцээг энгийн жишээгээр тооцож, 2026 оны 10-р сарын дундаж үнээр мөнгөн дүнд шилжүүлэв.

1. Бетоны эзлэхүүн: урт × өргөн × өндөр

Туузан суурийн хувьд нийт уртыг (гадна периметр дээр дотор даацын хананы суурийн уртыг нэмээд) огтлолын талбайгаар үржүүлнэ. barilga.mn-д нийтлэгдсэн зөвлөгөөнд туузан суурийн өндөр ихэвчлэн 60–90 см байдаг гэжээ.

Жишээ: 10×8 м байшингийн гадна периметр 36 м, дотор даацын хананы суурь 10 м, нийт 46 м. Суурийн өргөн 0.4 м, өндөр 0.8 м бол: 46 × 0.4 × 0.8 = 14.72 м³. Гадна хэмжээгээр бодоход булангууд давхар тоологдож дүн бага зэрэг илүү гардаг тул нарийн тооцоонд суурийн тэнхлэгийн уртыг ашиглана.

Шалны хавтан: урт × өргөн × зузаан. 8×10 м талбайд 10 см зузаан цутгавал 8 × 10 × 0.1 = 8 м³ болно (бодит хэмжээг хананы дотор талаас авна). Баганан суурийн дугуй баганын эзлэхүүн нь 3.14 × радиус² × өндөр.

2. Хэр их нөөц тавих вэ?

АНУ-ын бэлэн бетоны үндэсний холбоо (NRMCA) зураг дээрх хэмжээгээр бодсон эзлэхүүнээс 4–10 хувь илүү захиалахыг зөвлөдөг. Энэ нөөц нь урьдчилан тооцоогүй алдагдлыг нөхнө. Манай жишээнд 14.72 м³ дээр 4–10 хувь нэмбэл 15.3–16.2 м³ болно.

Мөн тэдний мэдээллээр бетон зуурагч машин нэг удаад 5–9 м³ ачдаг. Тиймээс жишээн дээрх суурьт машины багтаамжаас хамаарч хоёроос дөрвөн удаагийн хүргэлт хэрэгтэй. Ачаатай машин 36 тонн орчим жинтэй тул сул хөрс, явган зам дээгүүр явж чадахгүй байж болно. Машин талбай руу орох замыг шалгаж, цутгалт тасрахгүйн тулд хүргэлтийн хуваарийг нийлүүлэгчтэйгээ урьдчилан тохироорой.

3. Марк ба үнэ

Бетоны марк, ангиллыг зураг төсөлд заасны дагуу сонгоно. Жишээ нь barilga.mn-д нийтлэгдсэн нэг давхар байшингийн жишээ төсөвт туузан суурийг B20 ангиллын (ойролцоогоор М250) бетоноор тооцсон байдаг. barilga.mn-ийн 2026 оны 10-р сарын 1-ний байдлаарх бэлэн бетон зуурмагийн дундаж үнэ (м³ тутамд):

• М100–М200: 250,000–290,000₮;
• М250–М350: 300,000–340,000₮;
• М400–М600: 350,000–430,000₮.

Жишээлбэл 16 м³ бетоныг м³ нь 300,000–340,000₮-өөр авбал 16 × 300,000 = 4,800,000₮-өөс 16 × 340,000 = 5,440,000₮ буюу 4.8–5.4 сая₮ болно. Тээвэр, насосны зардал тусдаа байж болох тул үнийн саналдаа тодруулаарай.

4. Өөрөө зуурах бол

barilga.mn-ийн 2026 оны 10-р сарын 1-ний жагсаалтад 25 кг-ын уутан цементийн үнийг тонн нь 345,000₮ гэж гаргасан нь нэг уут ойролцоогоор 8,600₮ гэсэн үг (1 тонн = 40 уут, 345,000 ÷ 40 = 8,625₮). Энгийн элс м³ нь 40,000–45,000₮. Харин 1 м³ бетонд хэдэн кг цемент, элс, хайрга орох нь цементийн марк, дүүргэгчийн ширхэглэл, чийгээс хамаардаг тул найрлагыг лаборатори эсвэл бетон, цемент нийлүүлэгчээр сонгуулах нь зөв. Талбай дээр гараар зуурсан бетоны чанарыг хянахад хэцүү байдаг тул даацын хийцэд бэлэн зуурмаг ихэвчлэн илүү найдвартай.

5. Арматур: метрээс кг, тонн руу

ГОСТ 5781-82 стандартын хүснэгтээр 1 метр арматурын онолын жин:

• Ø6 мм: 0.222 кг; Ø8 мм: 0.395 кг; Ø10 мм: 0.617 кг;
• Ø12 мм: 0.888 кг; Ø14 мм: 1.21 кг; Ø16 мм: 1.58 кг.

Жишээ: 46 м туузан суурьт Ø12 мм-ийн 4 ширхэг уртааш арматур тавивал 4 × 46 = 184 м, жин нь 184 × 0.888 ≈ 163.4 кг. barilga.mn-ийн 2026 оны 10-р сарын 1-ний байдлаарх үнээр Ø10–12 мм арматур тонн нь 2,220,000₮ тул энэ нь 0.1634 × 2,220,000 ≈ 363,000₮. Үүн дээр хомут (хөндлөн арматур), залгаасны давхцал, булангийн нэмэлт арматурыг зураг төслийн арматурын хүснэгтээс авч нэмнэ. Харьцуулахад Ø6–8 мм арматур тонн нь 2,440,000₮, Ø14–32 мм-ийнх 2,150,000₮ байна.

6. Цутгалтын өдөр юуг шалгах вэ?

Тооцоо зөв байсан ч бэлтгэл дутуу бол мөнгө үрэгдэнэ. Машин ирэхээс өмнө хэвний хэмжээ, тэгш байдал, бат бөхийг шалгаж, barilga.mn-ийн 2021 оны зөвлөгөөнд дурдсанчлан арматурын бетон хамгаалах давхарга хөрстэй харьцах доод хэсэгт 7 см, бусад хэсэгт 3 см байхаар дэр тавьсан эсэхийг харах хэрэгтэй. Мөн дараах зүйлсийг урьдчилан бэлдээрэй:

• хүргэлтийн баримтад бичсэн марк, эзлэхүүн захиалгатай тохирч байгааг машин бүр дээр шалгах;
• талбай дээр дур мэдэн ус нэмэхгүй байх, учир нь илүү ус бетоны бат бэх, эдэлгээг бууруулдаг;
• бетоныг нягтруулах вибратор, хангалттай ажилчин бэлэн байлгах;
• цутгасны дараа гадаргууг хатахаас хамгаалж, тогтоосон хугацаанд нь арчлах;
• шинэхэн бетон арьс, нүдийг химийн аргаар түлж болзошгүй тул NRMCA-ийн зөвлөснөөр резин гутал, бээлий, хамгаалалтын нүдний шил хэрэглэж, хүүхдийг ойртуулахгүй байх.

Түгээмэл алдаанууд

• Дотор даацын хананы суурийг тооцохоо мартах.
• Нөөцгүй захиалж, цутгалтын дундуур бетон дутах.
• Зурагт зааснаас доогуур марк захиалах.
• Хүргэлтийн баримт дээрх марк, эзлэхүүнийг шалгалгүй хүлээн авах.
• Хүйтэнд цутгах бол халаалт, бүтээлгийн зардлыг төсөвт тусгахгүй байх.

Дүгнэлт

1. Суурь, шалны эзлэхүүнийг зураг дээрээс гарга.
2. 4–10 хувийн нөөц нэм.
3. Машины багтаамжаар хүргэлтээ төлөвлө.
4. Арматурын нийт уртыг кг, тонн руу хөрвүүл.
5. Өнөөдрийн үнээр үржүүлж, нийлүүлэгчдээс санал авч харьцуул.

Бэлэн бетон, цемент, арматурын үнийг «Барилгачин» худалдааны төв болон capital.mn дээрх нийлүүлэгчдээс харьцуулж болно.

Эх сурвалж

• CIP 31: Ordering Ready Mixed Concrete, NRMCA
• ГОСТ 5781-82. Сталь горячекатаная для армирования железобетонных конструкций. Технические условия, meganorm.ru
• Барилгын материалын үнэ ханш 2026 оны 10 сар, barilga.mn (2026.10.21)
• Амины орон сууцныхаа суурийг хэрхэн сонгох вэ?, barilga.mn (2021.08.19)
• Амины орон сууцны төсөв бодох аргачлал, barilga.mn (2021.03.09)